تفاوت قالب و کلیشه در چاپ چیست؟

کلیشه یک صفحه برجسته از جنس ژلاتین، فتوپلیمر، فلز یا مواد مشابه است که نوشته و تصویر روی آن قرار می‌گیرد. کلیشه به مرکب آغشته می‌شود و طرح را روی سطح موردنظر انتقال می‌دهد.

کلیشه برای چاپ روی نایلون، کیسه، کارتن، لیبل، بسته‌بندی، پارچه و محصولات تبلیغاتی استفاده می‌شود. طلاکوب، نقره‌کوب و بعضی برجسته‌کاری‌ها نیز به کلیشه مخصوص نیاز دارند.

برای هر طرح یا نوشته اختصاصی معمولاً کلیشه جداگانه ساخته می‌شود. اگر طرح تغییر کند، ممکن است نیاز به ساخت کلیشه جدید باشد.

قالب ابزاری برای برش، فرم‌دهی، سوراخ‌کاری یا ایجاد شکل نهایی محصول است. قالب معمولاً طرح را چاپ نمی‌کند؛ بلکه محصول چاپ‌شده را به شکل دلخواه درمی‌آورد.

برش جعبه و بسته‌بندی، ساخت پاکت، کارت ویزیت با فرم خاص، لیبل دایره‌ای یا فرم‌دار، ایجاد خط تا و برش پنجره روی جعبه از کاربردهای رایج قالب هستند.

در چاپ، اصطلاح قالب معمولاً به قالب دایکات یا قالب تیغ اشاره دارد. این قالب از یک صفحه و تیغه‌هایی تشکیل می‌شود که مسیر برش و خط تا را مشخص می‌کنند.

وظیفه کلیشه انتقال طرح و نوشته با کمک مرکب یا فویل است؛ اما قالب مستقیماً با رنگ ارتباطی ندارد و وظیفه آن برش یا فرم‌دهی محصول است.

برای نمونه، چاپ لوگو روی نایلون به کلیشه نیاز دارد؛ اما برای برش یک جعبه یا لیبل با فرم اختصاصی از قالب استفاده می‌شود. طرح جدید به کلیشه جدید و شکل یا ابعاد تازه معمولاً به قالب جدید نیاز دارد.

فرض کنید می‌خواهید یک جعبه با لوگوی اختصاصی تولید کنید. لوگو و نوشته‌ها با کلیشه روی جعبه چاپ می‌شوند و شکل جعبه، محل برش‌ها و خط‌های تا با قالب ایجاد می‌شوند.

بنابراین ممکن است برای ساخت یک محصول، هم کلیشه و هم قالب لازم باشد.

معمولاً خیر. اگر طرح، ابعاد و مشخصات سفارش تغییر نکند، می‌توان از قالب یا کلیشه در سفارش‌های بعدی نیز استفاده کرد. البته عمر آن‌ها به جنس، روش استفاده، تعداد چاپ و شرایط نگهداری بستگی دارد.

هزینه کلیشه معمولاً به ابعاد طرح، تعداد رنگ‌ها، جنس کلیشه و روش چاپ بستگی دارد. در چاپ‌های چندرنگ ممکن است برای هر رنگ یک کلیشه جداگانه لازم باشد.

هزینه قالب نیز بر اساس ابعاد محصول، پیچیدگی مسیر برش، تعداد تیغ‌ها و خطوط تا محاسبه می‌شود. هرچه فرم محصول پیچیده‌تر باشد، هزینه ساخت قالب بیشتر می‌شود.